გაკვეთილის გეგმა
კლასი-VI
ბუნებათმცოდნეობა
მასწავლებელი- ციალა ცხოვრებაძე
თემა: ,,ადამიანი, გარემო, ჯანმრთელობა და უსაფრთხოება"
დრო-45 წთ.
კლასის ორგანიზება: ჯგუფური, ინდივიდუალური
გაკ-ის მიზანი: მოსწავლეებმა შეიძინონ უნარები:
1. , ინფორმაციის მოძიების, დახარისხების, გამოყენების
2. ტექნიკური საშუალებების მიზნობრივად გამოყენების
3, პრეზენტაციის
4. სხვისი აზრის პატივისცემის, მოსმენის, აზრის გამოთქმის
5. კვლევის, ლოგიკური აზროვნების
6. უსაფრთხო ცხოვრების
7. გარემოს დაცვის ღონისძიებებისგატარების, დაცვის, აღწერა-დასაბუთების
რესურსები: ლეპტოპი,ფლეშკა,ფორმატები, ფოტოილუსტრაციები, დიაგრამები
გაკვეთილის მსვლელობა: 1. კლასის მოწესრიგება 1წთ.
აქტივობა I 3წთ
მოსწავლეები პასუხობენ მასწავლებლის დასმულ კითხვებს- როგორ გესმით გარემო ადამიანი, ჯანმრთელობა, უსაფრთხოება?
-ადამიანის ორგსნიზმი თვითმარეგულირებელი სისტემაა, ამას ყოველ წუთს ვგრძნობ, როცა ოთახში მზის სხივი შემოიჭყიტავს თვალებს ვხუჭავ, დიახ მე მაქვს რეაქცია გამღიზიანებელზე, როცა ვჩქარობ გულიც მიჩქარდება, ვიცი სისხლმა საკვები და ჟანგბადი უნდა მიაწოდოს კუნთებს ენერგიის აღსადგენად. პროცესები ნ. სისტემით რეგულირდება, მაგრამ ადამიანს ჭირდება გარემოს ელემენტები: საკვები, ჰაერი, წყალი. ადამიანზე მოქმედებს ბიოტური ელემენტებიც, რომლებიც ხშირად საფრთხეს უქმნიან ადამიანის ჯანმრთელობას. ჩვენ ყურადღებას მივაპყრობთ ნარკოტიკულ ნივთიერებებს, რომელიც თავისთავად საფუძველია ვირუსული და ბაქტერიული დავადებების გამოწვევისა.
აქტივობა II 4წთ
ალკოჰოლი - მოსწავლეები მოგვითხრობენ, ალკოჰოლის უარყოფით და დადებით მხარეებზე, რომ ალკოჰოლი ნიშნავს წმინდა თეთრ ფხვნილს, მიეკუთვნება სპირტულ ნაერთთა კლასს: ღვინო, არაყი, ლუდი, ვისკი, და სხვა.
ლუდი პოპულარული სასმელიაყველა ასაკის ადამიანისთვის, ხშირად მისი მცირე დოზით მიღება იწვევს მასზე მიჯაჭვულობას, დოზის მომატებას და სხვა ალკოჰოლური სასმელების სურვილს, დოზის მომატებით. ხშირად მომხმარებელი ალკოგოლიკია, ადამიანი დადის ბარბაცით, ეცვლება მეტყველება, იგი იწვევს დავადებებს: გულ-სისხლძარღვთა, ნ.სისტემის, კუწქვეშა ჯირკვლის, ღვიძლის, ააქტიურებს მწეველებში თამბაქოში არსებული კიბოს გამომწვევი ნივთიერებების გატარებას პირის ლორწოვანი გარსებით, საფრთხეში დგება დედის ორგანიზმში ნაყოფის ჯანმრთელობა.
სტანდარტი ბ. VI. 8.
სავარაუდო კითხვები:
1. ალკოჰოლურ სასმელებს აქვს ღირებულება, რა იცით ამის შესახებ?
2. რა არის ანტიოქსიდანტი?
აქტივობა III 4წთ
თამბაქო შეიცავს ნიკოტინს, რომელიც აზოტის შემცველი ნივთიერებაა, მიიღება თამბაქოს ფოთლებისაგან, ბუნებრივი დამცველია მწერებისაგან, გამოიყენება მწერების გამანადგურებელში. (მასალა ატვირთულია კომპიუტერში)
ნიკოტინის თვისებაა მასზე სწრაფი დამოკიდებულების განვითარება, დამოკიდებულების შეწყვწტა რთულია. ზოგიერთი თამბაქოს მწარმოებელი ნიკოტინის შემცველობას ზრდის, რის შედეგად იზრდება მასზე დამოკიდებულების რისკიც.
თამბაქოს გამონაბოლქვი შეიცავს არასრული წვის პროდუქტებს, მათ შორის ნახშირჟანგის, რომელიც ჰემოგლობინთან მტკიცე ნაერთია
სიგარეტის კვამლშიარსებული ნივთიერებებიშედის: საღებავების გამხსნელი,აბაზანის საწმენდი სითხე, კუპრი, თვითფრინავის საწვავი, მხუთავი აირი, სანთებელა და სხვა.
ხანგრძივი მოქმედება იწვევს:
-სასუნთქი გზების და ფილტვების
- გულ-სისხლძარღვთა
- ნ. სისტემის
მოსწავლე აჩვენებს მწეველების გამოკითხვის შედეგად ასაკის მიხედვით % -ლი მაჩვენებლის დიაგრამას და აღნიშნავენ სავალალო შედეგს და ცნობილია სასჯელის უკიდირესი ზომები ისტორიის მანძილზე რომელსაც შედეგი არ მოჰყოლია.
სავარაუდო კითხვები: სტანდარტი ბ. VI. 9
1. რა იწვევს დროებით შეჩვევას?
- ნიკოტინი იწვევს დროებით სასიამოვნო განცდას
- დაძაბულობის შემცირებას
- თავის ტვინში გარკვეული კვალის გავლებას და შენახვას ( თავის ტვინის ილუსტრაცია)
2. რა არის ჰემოგლობინი?
აქტივობა IV 4წთ
მოსწავლეები საუბრობენ წამალდამოკიდებულებაზე
წამალდამოკიდებულება სიგარეტით იწყება, წამალი გამოიყენება როგორც ტკივილ გამაყუჩებელი. ხშირად მოხმარება იწვევს მიჯაჭვულობას, ითხოვ უფრო ძლიერს...ძლიერი მოქმედების ნარკოტიკები გავლენას ახდენენ ტვინზე, ნარკომანი ვერ აკონტროლებს ემოციებს, მისი ორგანიზმი მუდმივად ითხოვს ილუზიებში ცხოვრებას, მუდმივად ფულის შოვნის სურვილით შეპყრობილი მძიმე გარემოს ჰქმნის გარშემო მყოფთათვის, მოსწავლეები აჩვენებენ ლეპტოპში ჩატვირთულ ილუსტრაციებს ც, ნ, სისტემის ტვინის უბანი, რომელიც კარგავს ფუნქციას, მეცნიერებმა დაამტკიცეს, რომ ნარკოტიკის ერთხელ მიღებაც ზიანს აყენებს ორგანიზმს, როდესაც ნარკოტიკი ხვდება ორგანიზმში ყველა ორგანოს მუშაობა იცვლება, განსაკუთრებით ჯაფა ადგება ღვიძლს და თირკმელს, ისინი მთელი დატვირთვით მუშაობენ, რომ შხამებისაგან გაწმინდონ ორგანიზმი. იწვევენ დაავადებებს: C ჰეპატიტს, შიდს და ციროზს.
სავარაუდო კითხვები
1. რომელ ორგანოს აზიანებს ჰეპპატიტი?
2. რომელს ციროზი?
3. რომელს შიდსი?
სტანდარტი ბ. VI. 8
აქტივობა V 5წთ
მოსწავლე ილუსტრაციებით აჩვენებს ადამიანის განვლილ გზას ბავშვობიდან ტრაგედიამდე და კითხვას უტოვებს კლასს გზის არჩევანისას
აქტივობა VI
5წთ
ყველა ჩამოთვლილი მავნე ჩვევა აზიანებს იმუნიტეტს მასწავლებელი სვავს კითხვას, რა არის იმუნიტეტი? რა საფრთხეებია მოსალოდნელი იმუნური სისტემის დეფიციტისას?
მოსწავლეები საუბრობენ გარემოს ბიოტურ ელემენტებზე, რომლებიც საფრთხეს უქმნიან ადამიანის ჯანმრთელობას, ისინი გამოყოფენ ვირუსებს და ბაქტერიებს, ვირუსული დაავადებებიდან გამოყოფენ ჰეპატიტს და შიდს, ახასიათებენ მათ, აღნიშნავენ რომ ჰეპატიტი ღვიძლს ასნებოვანებს, შიდსი იმუნურ სისტემას. ორივე პროგრესირებადია, ლეტალური შედეგით მთავრდება.
სტანდარტი ბ, VI.8
სავარაუდო კითხვები:
1,ეს დაავადებები არც თუ იშვიათია როგორ დავიცვათ თავი მათგან?
2. რომელია ბაქტერიული დაავადებები?
აქტივობა VII ატანდარტი ბ. VI. 8
ბაქტერიები თვალით უხილავი ორგანიზმები არიან,ისინი სასარგებლოც და საზიანოც , სასარგებლო.
მოსწავლეები საუბრობენ ბაქტერიების კვების ტიპზე: ავტოტროფულ და ჰეტეროტროფულზე
ბაქტერიების მონაწილეობით მიიღება რძის ნაწარმი, დამწნილება, დასილოსება, ადამიანის ნაწლავებში სახლობენ სიმბიოზური ბაქტერიები, რომლებიც აუვნებელყოფენ დაავადების გამომწვევებს, წარმოქმნიან ზოგიერთ ვიტამინს.
საზიანო ბაქტერიები იკვებებიან ცოცხალი უჯრედებით და იწვევენ დაავადებებს:: ტუბერკულიოზი, მუცლის ტიფი, ქოლერა, მენინგიტი, შავი ჭირი, ბოტულიზმი, ტეტანუსი, ბოტულიზმი.
მოსწავლეები საუბრობენ ჰიგიენური წესების დაცვის საშუალებებზე. 4წთ
სავარაუდო კითხვები
1. რა არის სიმბიოზი?
2.გარდა ადამიანისა სად გვხვდება სიმბიოზური დამოკიდებულება?
აქტოვობა VI
სტანდარტი ბ. VI. 9.
მასწავლებელი აღნიშნავს, ჩვენ ვისაუბრეთ სააფრთხეებზე, რომლებიც ზიანს აყენებს ადამიანის შრომის უნარიანობას და სვავს კითხვას
--დაასახელეთ გარემოში არსებულ საფრთხეები?
მოსწავლეები ჩამოთვლიან, რადიაცია, საყოფაცხოვრებო ქიმიური ნივთერებები, ტექნიკური საშუალებები, ტრანსპორტისა და ქარხნების გამონაბოლქვი. მოსწავლეები საუბრობენ თვითოეულზე.
რადიაცია გამოსხივებას ნიშნავს. გამოსხივების წყარო არის 4წთ
ხელოვნური ბუნებრივი
ა) ატომური ელ. სადგურები ა) აფეთქებები მზეზე
ბ) ბირთვული იარაღის გამოცდა ბ) რადიაქტიური წიაღისეული
გ) სამედიცინო აპარატურა
დ) საყოფაცხოვრებო ხელსაწყოები
ბუნებრივს არეგულირებს ბუნება, აირეკლავს ოზონის შრე, რადიაცია იწვევს ცვლილებებს (სიმახინჯეებს) . იაპონიის კუნძულებზე მე-19 საუკუნის 50-იან წლებში ამერიკელებმა ჩამოაგდეს ატომური ბომბი, რომლის შედეგს დღესაც იმკიან. ჩერნობილი 1986 წელი... შედეგები მძიმეა ( აჩვენებენ ილუსტრაციებს: თევზი გოჭის თავით, ბავშვი კიდურების გარეშე, ქვეწარმავალი 3 თავით, მრავალკიდურიანი ახალშობილები)
რადიაციული ნარჩენები ზღვაში, ტბაში, ხმელეთზე ხვდება, კვებით ჯაჭვში ერთვება და საბოლოოდ ადამიანის ორგანიზმში ხვდება. ჯანმრთელობა საფრთხის წინაშე დგება.
აქტივობა VII
სტანდარტი ბ, VI.9
მოსწავლეები მსჯელობენ საყოფაცხოვრებო ქიმიურ ნივთიერებებზე, რომელთა შესახებ ინფორმაციას უნდა ვფლობდეთ, მოსწავლეები ჩამოთვლიან ამ საშუალებებს. თუ არ ვიცით მისი მოხმარება, დავეკითხოთ უფროსებს. ზოგიერთი დიასახლისი იყენებს ბენზინს იატაკის გასაწმენდ საშუალებას, ბენზინში არის ტყვია რომელიც ზიანს აყენებს ადამიანის ჯანმრთელობას, ტყვია არის აგრეთვე ტრანსპორტის გამონაბოლქვში, მხუთავ გაზთან ერთად, როგორც ვხედავთ ადამიანის საქმიანობა უმეტესწილა სახიფათოა, ხშირად მაფიქრებს ვინ თუ არა ადამიანმა უნდა დაიცვას უსაფრთხოება,
4წთ
სავარაუდო კითხვები
ა) რა ზიანი მოაქვს ტყვიას?
ბ) მხუთავ გაზს?
3წთ
როგორც ვხედავთ ადამიანის ქმედება ანგრევს ბუნების ბუნებრივ მდგომარეობას, იყენებს ბუნებრივ რესურსებს, ჩეხავს ტყეს, აბინძურებს გარემოს ტრანსპორტით და ფაბრიკა ქარხნების გამონაბოლქვით, რადიაციული ნივთიერებებით, მას შეუძლია ფილტრები გამოიყენოს-შეამსუბუქოს ჰაერში მავნე ნივთიერების შემცველობა, მაგრამ ის არ ერიდება მსხვერპლს და თვითონაც მსხვერპლი ხდება, რადგან ,,ბუნება მბრძანებელია..." ჩვენ ბუნების გონიერი ნაწილი ვართ და გონიერი ნაბიჯებით უნდა დავაბიჯებდეთ.
მოსწავლეები აჩვენებენ ფოტო ილუსტრაციებს გადაღებულს საცხოვრებლის მიმდებარედ- ადამიანი დაუდევრობის შედეგით, მსჯელობენ, რამდენად ამართლებს ადამიანი ადამიანის სახელს.
ადამიანი ეძებს გზას გაექცეს პრობლემებს, იცხოვროს ილუზიებში და ცდება გზას, რომელიც ტაძართან ვერ მიიყვანს, ,,ის გზა რა გზაა რომელიც ტაძართან ვერ მიგიყვანს"
ისინი ერთხმად აღიარებენ, რომ ადამიანი უდა იქცეს სინდისის მონად,როგორც ილია იტყოდა ,,ჩემი მსაჯული ჩემი ტვინია და ის პატარა ღმერთი, რომელსაც სინდისს ეძახიან". რამდენად ვცდილობთ არ დავშორდეთ საკუთარ
,,მე--"ს.
და კვლავ ილია ,,ყოველიდღე შენს თავს ჰკითხე აბა დღეს მე ვის რა ვარგე?'"
აქტივობა VIII 5წთ
მოსწავლეები აფასებენ თვითოეულ ჯგუფს, გამოყოფენ სუსტ და ძლიერ მხარეებს, აყალიბებენ გამოსწორების გზებს,
ჩამოთვლიან რა მისცა ამ გაკვეთილმა, როგორ ააგებენ ხვალინდელ დღეს, რას თვლიან ღირებულად.
მასწავლებელი აფასებს თვითეული მოსწავლის წარმატებას, აძლევს დავალებას, წაიკითხონ ნიკო კეცხოველის ,,მკერდში დაჭ რილი ბუნება"
კლასი-VI
ბუნებათმცოდნეობა
მასწავლებელი- ციალა ცხოვრებაძე
თემა: ,,ადამიანი, გარემო, ჯანმრთელობა და უსაფრთხოება"
დრო-45 წთ.
კლასის ორგანიზება: ჯგუფური, ინდივიდუალური
გაკ-ის მიზანი: მოსწავლეებმა შეიძინონ უნარები:
1. , ინფორმაციის მოძიების, დახარისხების, გამოყენების
2. ტექნიკური საშუალებების მიზნობრივად გამოყენების
3, პრეზენტაციის
4. სხვისი აზრის პატივისცემის, მოსმენის, აზრის გამოთქმის
5. კვლევის, ლოგიკური აზროვნების
6. უსაფრთხო ცხოვრების
7. გარემოს დაცვის ღონისძიებებისგატარების, დაცვის, აღწერა-დასაბუთების
რესურსები: ლეპტოპი,ფლეშკა,ფორმატები, ფოტოილუსტრაციები, დიაგრამები
გაკვეთილის მსვლელობა: 1. კლასის მოწესრიგება 1წთ.
აქტივობა I 3წთ
მოსწავლეები პასუხობენ მასწავლებლის დასმულ კითხვებს- როგორ გესმით გარემო ადამიანი, ჯანმრთელობა, უსაფრთხოება?
-ადამიანის ორგსნიზმი თვითმარეგულირებელი სისტემაა, ამას ყოველ წუთს ვგრძნობ, როცა ოთახში მზის სხივი შემოიჭყიტავს თვალებს ვხუჭავ, დიახ მე მაქვს რეაქცია გამღიზიანებელზე, როცა ვჩქარობ გულიც მიჩქარდება, ვიცი სისხლმა საკვები და ჟანგბადი უნდა მიაწოდოს კუნთებს ენერგიის აღსადგენად. პროცესები ნ. სისტემით რეგულირდება, მაგრამ ადამიანს ჭირდება გარემოს ელემენტები: საკვები, ჰაერი, წყალი. ადამიანზე მოქმედებს ბიოტური ელემენტებიც, რომლებიც ხშირად საფრთხეს უქმნიან ადამიანის ჯანმრთელობას. ჩვენ ყურადღებას მივაპყრობთ ნარკოტიკულ ნივთიერებებს, რომელიც თავისთავად საფუძველია ვირუსული და ბაქტერიული დავადებების გამოწვევისა.
აქტივობა II 4წთ
ალკოჰოლი - მოსწავლეები მოგვითხრობენ, ალკოჰოლის უარყოფით და დადებით მხარეებზე, რომ ალკოჰოლი ნიშნავს წმინდა თეთრ ფხვნილს, მიეკუთვნება სპირტულ ნაერთთა კლასს: ღვინო, არაყი, ლუდი, ვისკი, და სხვა.
ლუდი პოპულარული სასმელიაყველა ასაკის ადამიანისთვის, ხშირად მისი მცირე დოზით მიღება იწვევს მასზე მიჯაჭვულობას, დოზის მომატებას და სხვა ალკოჰოლური სასმელების სურვილს, დოზის მომატებით. ხშირად მომხმარებელი ალკოგოლიკია, ადამიანი დადის ბარბაცით, ეცვლება მეტყველება, იგი იწვევს დავადებებს: გულ-სისხლძარღვთა, ნ.სისტემის, კუწქვეშა ჯირკვლის, ღვიძლის, ააქტიურებს მწეველებში თამბაქოში არსებული კიბოს გამომწვევი ნივთიერებების გატარებას პირის ლორწოვანი გარსებით, საფრთხეში დგება დედის ორგანიზმში ნაყოფის ჯანმრთელობა.
სტანდარტი ბ. VI. 8.
სავარაუდო კითხვები:
1. ალკოჰოლურ სასმელებს აქვს ღირებულება, რა იცით ამის შესახებ?
2. რა არის ანტიოქსიდანტი?
აქტივობა III 4წთ
თამბაქო შეიცავს ნიკოტინს, რომელიც აზოტის შემცველი ნივთიერებაა, მიიღება თამბაქოს ფოთლებისაგან, ბუნებრივი დამცველია მწერებისაგან, გამოიყენება მწერების გამანადგურებელში. (მასალა ატვირთულია კომპიუტერში)
ნიკოტინის თვისებაა მასზე სწრაფი დამოკიდებულების განვითარება, დამოკიდებულების შეწყვწტა რთულია. ზოგიერთი თამბაქოს მწარმოებელი ნიკოტინის შემცველობას ზრდის, რის შედეგად იზრდება მასზე დამოკიდებულების რისკიც.
თამბაქოს გამონაბოლქვი შეიცავს არასრული წვის პროდუქტებს, მათ შორის ნახშირჟანგის, რომელიც ჰემოგლობინთან მტკიცე ნაერთია
სიგარეტის კვამლშიარსებული ნივთიერებებიშედის: საღებავების გამხსნელი,აბაზანის საწმენდი სითხე, კუპრი, თვითფრინავის საწვავი, მხუთავი აირი, სანთებელა და სხვა.
ხანგრძივი მოქმედება იწვევს:
-სასუნთქი გზების და ფილტვების
- გულ-სისხლძარღვთა
- ნ. სისტემის
მოსწავლე აჩვენებს მწეველების გამოკითხვის შედეგად ასაკის მიხედვით % -ლი მაჩვენებლის დიაგრამას და აღნიშნავენ სავალალო შედეგს და ცნობილია სასჯელის უკიდირესი ზომები ისტორიის მანძილზე რომელსაც შედეგი არ მოჰყოლია.
სავარაუდო კითხვები: სტანდარტი ბ. VI. 9
1. რა იწვევს დროებით შეჩვევას?
- ნიკოტინი იწვევს დროებით სასიამოვნო განცდას
- დაძაბულობის შემცირებას
- თავის ტვინში გარკვეული კვალის გავლებას და შენახვას ( თავის ტვინის ილუსტრაცია)
2. რა არის ჰემოგლობინი?
აქტივობა IV 4წთ
მოსწავლეები საუბრობენ წამალდამოკიდებულებაზე
წამალდამოკიდებულება სიგარეტით იწყება, წამალი გამოიყენება როგორც ტკივილ გამაყუჩებელი. ხშირად მოხმარება იწვევს მიჯაჭვულობას, ითხოვ უფრო ძლიერს...ძლიერი მოქმედების ნარკოტიკები გავლენას ახდენენ ტვინზე, ნარკომანი ვერ აკონტროლებს ემოციებს, მისი ორგანიზმი მუდმივად ითხოვს ილუზიებში ცხოვრებას, მუდმივად ფულის შოვნის სურვილით შეპყრობილი მძიმე გარემოს ჰქმნის გარშემო მყოფთათვის, მოსწავლეები აჩვენებენ ლეპტოპში ჩატვირთულ ილუსტრაციებს ც, ნ, სისტემის ტვინის უბანი, რომელიც კარგავს ფუნქციას, მეცნიერებმა დაამტკიცეს, რომ ნარკოტიკის ერთხელ მიღებაც ზიანს აყენებს ორგანიზმს, როდესაც ნარკოტიკი ხვდება ორგანიზმში ყველა ორგანოს მუშაობა იცვლება, განსაკუთრებით ჯაფა ადგება ღვიძლს და თირკმელს, ისინი მთელი დატვირთვით მუშაობენ, რომ შხამებისაგან გაწმინდონ ორგანიზმი. იწვევენ დაავადებებს: C ჰეპატიტს, შიდს და ციროზს.
სავარაუდო კითხვები
1. რომელ ორგანოს აზიანებს ჰეპპატიტი?
2. რომელს ციროზი?
3. რომელს შიდსი?
სტანდარტი ბ. VI. 8
აქტივობა V 5წთ
მოსწავლე ილუსტრაციებით აჩვენებს ადამიანის განვლილ გზას ბავშვობიდან ტრაგედიამდე და კითხვას უტოვებს კლასს გზის არჩევანისას
აქტივობა VI
5წთ
ყველა ჩამოთვლილი მავნე ჩვევა აზიანებს იმუნიტეტს მასწავლებელი სვავს კითხვას, რა არის იმუნიტეტი? რა საფრთხეებია მოსალოდნელი იმუნური სისტემის დეფიციტისას?
მოსწავლეები საუბრობენ გარემოს ბიოტურ ელემენტებზე, რომლებიც საფრთხეს უქმნიან ადამიანის ჯანმრთელობას, ისინი გამოყოფენ ვირუსებს და ბაქტერიებს, ვირუსული დაავადებებიდან გამოყოფენ ჰეპატიტს და შიდს, ახასიათებენ მათ, აღნიშნავენ რომ ჰეპატიტი ღვიძლს ასნებოვანებს, შიდსი იმუნურ სისტემას. ორივე პროგრესირებადია, ლეტალური შედეგით მთავრდება.
სტანდარტი ბ, VI.8
სავარაუდო კითხვები:
1,ეს დაავადებები არც თუ იშვიათია როგორ დავიცვათ თავი მათგან?
2. რომელია ბაქტერიული დაავადებები?
აქტივობა VII ატანდარტი ბ. VI. 8
ბაქტერიები თვალით უხილავი ორგანიზმები არიან,ისინი სასარგებლოც და საზიანოც , სასარგებლო.
მოსწავლეები საუბრობენ ბაქტერიების კვების ტიპზე: ავტოტროფულ და ჰეტეროტროფულზე
ბაქტერიების მონაწილეობით მიიღება რძის ნაწარმი, დამწნილება, დასილოსება, ადამიანის ნაწლავებში სახლობენ სიმბიოზური ბაქტერიები, რომლებიც აუვნებელყოფენ დაავადების გამომწვევებს, წარმოქმნიან ზოგიერთ ვიტამინს.
საზიანო ბაქტერიები იკვებებიან ცოცხალი უჯრედებით და იწვევენ დაავადებებს:: ტუბერკულიოზი, მუცლის ტიფი, ქოლერა, მენინგიტი, შავი ჭირი, ბოტულიზმი, ტეტანუსი, ბოტულიზმი.
მოსწავლეები საუბრობენ ჰიგიენური წესების დაცვის საშუალებებზე. 4წთ
სავარაუდო კითხვები
1. რა არის სიმბიოზი?
2.გარდა ადამიანისა სად გვხვდება სიმბიოზური დამოკიდებულება?
აქტოვობა VI
სტანდარტი ბ. VI. 9.
მასწავლებელი აღნიშნავს, ჩვენ ვისაუბრეთ სააფრთხეებზე, რომლებიც ზიანს აყენებს ადამიანის შრომის უნარიანობას და სვავს კითხვას
--დაასახელეთ გარემოში არსებულ საფრთხეები?
მოსწავლეები ჩამოთვლიან, რადიაცია, საყოფაცხოვრებო ქიმიური ნივთერებები, ტექნიკური საშუალებები, ტრანსპორტისა და ქარხნების გამონაბოლქვი. მოსწავლეები საუბრობენ თვითოეულზე.
რადიაცია გამოსხივებას ნიშნავს. გამოსხივების წყარო არის 4წთ
ხელოვნური ბუნებრივი
ა) ატომური ელ. სადგურები ა) აფეთქებები მზეზე
ბ) ბირთვული იარაღის გამოცდა ბ) რადიაქტიური წიაღისეული
გ) სამედიცინო აპარატურა
დ) საყოფაცხოვრებო ხელსაწყოები
ბუნებრივს არეგულირებს ბუნება, აირეკლავს ოზონის შრე, რადიაცია იწვევს ცვლილებებს (სიმახინჯეებს) . იაპონიის კუნძულებზე მე-19 საუკუნის 50-იან წლებში ამერიკელებმა ჩამოაგდეს ატომური ბომბი, რომლის შედეგს დღესაც იმკიან. ჩერნობილი 1986 წელი... შედეგები მძიმეა ( აჩვენებენ ილუსტრაციებს: თევზი გოჭის თავით, ბავშვი კიდურების გარეშე, ქვეწარმავალი 3 თავით, მრავალკიდურიანი ახალშობილები)
რადიაციული ნარჩენები ზღვაში, ტბაში, ხმელეთზე ხვდება, კვებით ჯაჭვში ერთვება და საბოლოოდ ადამიანის ორგანიზმში ხვდება. ჯანმრთელობა საფრთხის წინაშე დგება.
აქტივობა VII
სტანდარტი ბ, VI.9
მოსწავლეები მსჯელობენ საყოფაცხოვრებო ქიმიურ ნივთიერებებზე, რომელთა შესახებ ინფორმაციას უნდა ვფლობდეთ, მოსწავლეები ჩამოთვლიან ამ საშუალებებს. თუ არ ვიცით მისი მოხმარება, დავეკითხოთ უფროსებს. ზოგიერთი დიასახლისი იყენებს ბენზინს იატაკის გასაწმენდ საშუალებას, ბენზინში არის ტყვია რომელიც ზიანს აყენებს ადამიანის ჯანმრთელობას, ტყვია არის აგრეთვე ტრანსპორტის გამონაბოლქვში, მხუთავ გაზთან ერთად, როგორც ვხედავთ ადამიანის საქმიანობა უმეტესწილა სახიფათოა, ხშირად მაფიქრებს ვინ თუ არა ადამიანმა უნდა დაიცვას უსაფრთხოება,
4წთ
სავარაუდო კითხვები
ა) რა ზიანი მოაქვს ტყვიას?
ბ) მხუთავ გაზს?
3წთ
როგორც ვხედავთ ადამიანის ქმედება ანგრევს ბუნების ბუნებრივ მდგომარეობას, იყენებს ბუნებრივ რესურსებს, ჩეხავს ტყეს, აბინძურებს გარემოს ტრანსპორტით და ფაბრიკა ქარხნების გამონაბოლქვით, რადიაციული ნივთიერებებით, მას შეუძლია ფილტრები გამოიყენოს-შეამსუბუქოს ჰაერში მავნე ნივთიერების შემცველობა, მაგრამ ის არ ერიდება მსხვერპლს და თვითონაც მსხვერპლი ხდება, რადგან ,,ბუნება მბრძანებელია..." ჩვენ ბუნების გონიერი ნაწილი ვართ და გონიერი ნაბიჯებით უნდა დავაბიჯებდეთ.
მოსწავლეები აჩვენებენ ფოტო ილუსტრაციებს გადაღებულს საცხოვრებლის მიმდებარედ- ადამიანი დაუდევრობის შედეგით, მსჯელობენ, რამდენად ამართლებს ადამიანი ადამიანის სახელს.
ადამიანი ეძებს გზას გაექცეს პრობლემებს, იცხოვროს ილუზიებში და ცდება გზას, რომელიც ტაძართან ვერ მიიყვანს, ,,ის გზა რა გზაა რომელიც ტაძართან ვერ მიგიყვანს"
ისინი ერთხმად აღიარებენ, რომ ადამიანი უდა იქცეს სინდისის მონად,როგორც ილია იტყოდა ,,ჩემი მსაჯული ჩემი ტვინია და ის პატარა ღმერთი, რომელსაც სინდისს ეძახიან". რამდენად ვცდილობთ არ დავშორდეთ საკუთარ
,,მე--"ს.
და კვლავ ილია ,,ყოველიდღე შენს თავს ჰკითხე აბა დღეს მე ვის რა ვარგე?'"
აქტივობა VIII 5წთ
მოსწავლეები აფასებენ თვითოეულ ჯგუფს, გამოყოფენ სუსტ და ძლიერ მხარეებს, აყალიბებენ გამოსწორების გზებს,
ჩამოთვლიან რა მისცა ამ გაკვეთილმა, როგორ ააგებენ ხვალინდელ დღეს, რას თვლიან ღირებულად.
მასწავლებელი აფასებს თვითეული მოსწავლის წარმატებას, აძლევს დავალებას, წაიკითხონ ნიკო კეცხოველის ,,მკერდში დაჭ რილი ბუნება"
No comments:
Post a Comment